SLAU presenteert Het Literair Jaaroverzicht

UTRECHT- Op maandag 21 december om 20.00 uur presenteert de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht (SLAU) het Literair Jaaroverzicht 2009 in Café van Wegen. Vier vooraanstaande critici berichten over hun beste boeken van 2009:

Wim Berkelaar, redacteur van Historisch Nieuwsblad en commentator van radio een, neemt de non-fictie onder de loep en Volkskrant-recensentv Hans Bouman bespreekt de vertaalde literatuur. Rob Schouten, poëziemedewerker van Vrij Nederland, beschouwt de Nederlandse poëzie en Volkskrant-critica Daniëlle Serdijn laat haar licht schijnen over de Nederlandse romans van het voorbije jaar. Moderator: Merijn Schipper.

Café van Wegen - Lange Koestraat 15 - 3511 RL Utrecht - 20.00 uur - mét boekenbingo!

NK Poetry Slam

LET OP: 12 DECEMBER EXPLOSIEF

Het is het zover: de achtste editie van het Nationaal Kampioenschap Poetry Slam dat georganiseerd wordt door Het Poëziecircus. Dit poëziespektakel wordt op 12 december 2009 te Utrecht in Tivoli De Helling gehouden. Een imposante line up van elf aan elkaar gewaagde poetry slammers zal voor een explosieve avond zorgen. Naast een professionele jury heeft het publiek ook een grote stem in het verloop van de wedstrijd. De winnaar gaat door naar het World Slampionship in Parijs! De band Most Unpleasant Men en DJ Daniël Daan zetten de avond extra luister bij.

Wie een beetje bekend is met het slamcircuit weet dat het dit jaar moeilijk is een winnaar te voorspellen. Jeroen Naaktgeboren, die als de tweemansslam-act 'De woorddansers' in 2003 de titel binnenhaalde, staat nu solo op de planken, Peter M. van der Linden met zijn energieke presentaties zal de vonken van het podium doen spatten, maar ook de geweldenaar Boris de Jong en 'slam-koningin' Ellen Deckwitz (winnares van wel vier(!) jaarfinales) om er een paar namen uit te lichten, maken een goede kans. Voor zover bekend bestaat de line up verder uit: Martin Berversluis, Daan Doesborgh, Melvin van Eldik, Jee Kast, Lennart Pieters en Martijn Teerlinck.

Poetry slam?
Een poetry slam, voor de nog maagdelijke en van enigerlei slamkennis gespeende lezer, is een beetje verheldering wel zo prettig. Een poetry slam, ook wel een poëzieslag genoemd, is een competitie voor dichters. De enthousiaste, veelal bundelloze poëten die aan een slam deelnemen, dragen in wedstrijdvorm hun beste gedichten op de beste manier voor. In een aantal rondes wordt daar een winnaar uitgekozen. Die winnaar gaat naar de jaarfinale en wie die finale wint, komt uit bij het NK.

Het voordragen van gedichten is al zo oud als de poëzie zelf. Ook Homerus' Illiasen Odyssee werden al voor- en overgedragen, nog voor ze op schrift werden gesteld. Het was sinds het prille begin van het lezen gewoon dit hardop te doen en het was kerkvader Augustinus die als een van de eersten over het in stilte lezen schreef. Tot ver in de 19de eeuw bracht men het dichterlijke woord 'oraal'. De Tachtigers gooiden roet in dit woordelijke eten: zij propagandeerden een individuele consumptie van poëzie. De poetry slam is een relatief jong verschijnsel. Zijn oorsprong is tweeledig.

Beat Poetry
Als vader van de poetry slam is de Beat Generation aan te wijzen, die in de jaren vijftig en zestig als underground stroming populariteit verwierf met haar spectaculaire voordrachten. Bekende Beat-namen zijn Allen Ginzberg, Jack Kerouac en William S. Burroughs. Hun creatieve verzet tegen de consumptiemaatschappij en de opkomende massacultuur ging vaak gepaard met doorbreken van sociale en seksuele taboes en het gebruik van hallucinerende middelen en zodoende wordt de Beat Generation wordt nog wel eens aangewezen als wegbereider van de hippiecultuur.

Toen de oorspronkelijke kracht van de Beat Poetry in de loop van de jaren zeventig verflauwde en de voordrachtsavonden allengs minder publiek trokken, blies een zekere Marc Smith in Chicago de voordrachtspoëzie nieuw leven in. In 1986 organiseerde hij zijn eerste Uptown Poetry Slam, waarbij dichters als boxers elkaar met vuisten van woorden bestreden. Het publiek besliste over wie de winnaar werd.

Nichs, Vinkenoog en Tazelaar
Als de Beat Generation de vader is, dan zijn Jacek Nichs, Simon Vinkenoog en Frank Tazelaar zijn moeder. In de periode dat in de V.S. de eerste slams gehouden werden, werd in Nederland voorgedragen poëzie steeds meer geaccepteerd. Dadaïsten als Kurt Schwitters hadden begin 20ste eeuw de weg voorbereid, de Vijftigers hadden met hun voordrachten alle windstreken van Nederland aangedaan, de Nacht van de Poëzie was inmiddels op gang gekomen en een afgeladen Poëzie in Carré had plaatsgehad. Dichters met sterke voordrachten als Jules Deelder en Johnny de Selfkicker trokken door het land.

In de loop van de jaren negentig werden de eerste poetry slams in Nederland gehouden. De initiatiefnemer Jacek Nichs organiseerde deze goeddeels Engelstalige slams in Amsterdam in het Winston Hotel. Onder voorzitterschap van Simon Vinkenoog, die overigens ook al verantwoordelijk was voor Poëzie in Carré, vond op 5 mei 1998 in Café Festina Lente de eerste Nederlandstalige slam plaats. Ook Frank Tazelaar is belangrijk voor de poetry slam geweest. Als programmeur van het Wintertuin-festival in Nijmegen stichtte hij in 2002 het NK Poetry Slam – dat aanvankelijk nog Grand City Slam heette. Vier jaar later nam Het Poëziecircus de organisatie van het NK over.

De Gouden Vink
Vinkenoog, die dit jaar overleed, is sinds de geboorte van de poetry slam altijd zijn pleitbezorger, hoeder en mascotte geweest. De spraakwaterval zaliger zal komend NK worden herdacht met het ceremonieel omdopen van de hoofdprijs, de 'Gouden Albatros' (die nu nog verwijst naar een gedicht van Baudelaire) naar de 'Gouden Vink'. Een vakkundige jury, bestaande uit Jules Deelder, Janita Monna en Giel Beelen, zal samen met het publiek een oordeel vellen over de dichters.

Gepubliceerd op 8WEEKLY

Campusradio of Sinterklazen

Vandaag ben ik in het programma Campusradio op Roulette FM kort bevraagd over het schrijven van Sinterklaasgedichten. Bij voorbaat mijn excuses voor de gemakkelijke en wrede grap aan het adres van die aardige DJ Robbert Smit en zijn lieve, mooie vriendin.

Hieronder een linkje naar het linkje naar het radioprogramma. Als je daarop direct naar het itempje over de Sinterklaasgedichten toe wilt, spoel dan door naar 9:08 minuten!

Campusradio

Tjitske Jansen of ' the one second of fame'

Het optreden bij iPoetry Live bij het Poeziecircus was een hele gave plek om op te treden.

Het ging goed en heeft me zelfs een 'one second of fame'

opgeleverd: klik maar op de onderstaande link en spoel dan door naar

halverwege het filmpje, op ongeveer 10:35 begint het item over Tjitske

Jansens optreden bij iPoetry Live!

Paul Baeten Gronda - Kentucky, mijn land

EEN DRAMA MET EEN ANTIHELD


Na Paul Baeten Gronda's debuut Nemen wij dan samen afscheid van de liefde (2008), is nu zijn tweede leg in de boekhandel verkrijgbaar. Kentucky, mijn land beschrijft het leven van een getergde man die langzaam gek wordt en onderwijl krampachtig het onvermogen met de werkelijkheid om te gaan probeert te verhullen door een teruggetrokken leven te leiden, veel geld uit te geven en met simplistische meningen te schermen.

'Uiteindelijk zou Karel Jemen alles verliezen, maar voorlopig had hij zich alleen maar verbrand.' Zo opent Kentucky, mijn land. De toon is gezet, het is vanaf dit punt alleen maar afwachten tot Damocles' zware zwaard zich in het vege lijf van de 73-jarige Jemen dringt. De enige vragen die Gronda de lezer hoeft te beantwoorden zijn wie, wat, waar en waarom.

Wie, wat, waar
Wie onze protagonist is, wordt systematisch uiteengezet. Hij leeft in een appartement dat op zee uitkijkt, waarschijnlijk in Oostende. Ooit is hij naar die kustplaats getrokken, niet omdat hij aan zee wilde wonen, maar simpelweg omdat het de meest westelijke plek was waar hij kon komen. Hij is een weinig aimabel persoon. Hij heeft een grondige afkeer van de meeste mensen in zijn omgeving, 'rattenkopjes' noemt hij ze. Hij hekelt joden en vindt het katholicisme, waarmee hij is opgevoed, een achterlijke religie.

Relaties met anderen heeft hij amper. Zijn boodschappen laat hij doen door Jaak, een buurman die hij royaal betaalt voor zijn diensten. Tegen zijn schoonmaakster Alicia is hij zeer onaardig. Bij Herenkapsalon Albert accepteert hij de herenkapper Albert en de goedlachse, maar volgens Jemen achterlijke groenverzorger Michel Freulens. Karel Jemen heeft één goede, maar verder naamloze vriendin in zijn appartementencomplex wonen die regelmatig voor hem kookt en het op de gang voor zijn appartement maar vies vindt – iets waardoor zij zich vast voor de smetvrezende Jemen heeft doen innemen.

De kwade dag dat Jemen zich brandt aan zijn oven, is in het verhaal van Gronda de eerste van kwade dagen die nog volgen. Jemen wordt verliefd op de kleindochter van de kapper, de geflopte filosofiestudente 'Sigi', die hij naar zijn appartement lokt en op het toilet bespioneert, waarop haar exhibitionistische aard zich toont. Hij mag haar aanraken en zal later daarin nog iets verder gaan. Het geld dat hij verdiende als zaakvoerder en voorzitter van Jemen Zand Filtratie en Distributie NV raakt op en Jemen voelt zich genoodzaakt van een buurman te lenen. Voor het aanstaande huwelijk van zijn dochter en haar 'ware' Jacob de Maeght heeft hij dan al een duur pak laten maken, ondanks zijn grote afkeer van zijn aanstaande schoonzoon. Tegen de achtergrond van Jemens belevingen speelt een jeugdtrauma mee.

Kritiek
Er is meer van dit boek prijs te geven dan hierboven al is gebeurd. Dat zou zonde zijn, vooral ook omdat het verhaal al zo weinig vlees heeft. Want ondanks de menselijke drama's die volop aanwezig zijn, zoekt Gronda de uitersten niet op. Kentucky, mijn land doet denken aan Bernlef's Hersenschimmen, maar hij weet nauwelijks Jemens verlies van grip op zichzelf en de werkelijkheid invoelbaar te maken. Het bevat een vleugje Lolita, maar nergens gaat Karel Jemen zo aan zijn ongeluk ten onder als de geniale pedofiel Humbert Humbert in Nabokovs voornoemde meesterwerk. Jemen treft een zeker geluk wanneer het drama op zijn hoogtepunt is.

Ondanks enkele werkelijk prachtig gekozen metaforen, een aantal sterke, realistische dialogen en sommige scherpe observaties is Gronda er niet in geslaagd zijn met alinea's doorzeefde boek van enigerlei noodzakelijkheid te voorzien. Kentucky, mijn land is een boek van een schrijver die meer kan en meer uit zijn schrijfkunst móet halen.

Gepubliceerd op 8WEEKLY

NABOKOV IN UTRECHT

UTRECHT - Op maandag 23 november om 20.00u presenteert de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht (SLAU) een Nabokov-avond in het Utrechtse Café van Wegen met schrijver Stephan Enter, schrijver/recensent Arie Storm en vertaler Tjark Kruiger. Dichter Alexis de Roode zorgt voor de vaste (markt)boekenrubriek en Lennard van Rij leest zijn Utrechtgedicht van de maand november.

Vlak voor deze avond verschijnt wereldwijd - na een voorpublicatie in Playboy - The Original of Laura, de roman die Vladimir Nabokov, de auteur van Lolita, bij zijn overlijden in 1977 onvoltooid achterliet. Het boek moest verbrand worden - zo decreteerde Nabokov. Zoon Dmitri besloot anders: nadat The Original of Laura meer dan twintig jaar in een Zwitserse bankkluis lag, komt het nu in een tweetalige uitgave in de boekhandels terecht. Voor SLAU is dit heuglijke feit de aanleiding voor een gesprek met schrijver/recensent Arie Storm en schrijver Stephan Enter, beiden kenners en bewonderaars van het werk van Nabokov. Ook met Tjark Kruiger: als vertaler Russisch ontdekte hij opmerkelijke verschillen tussen Nabokovs Russische romans en de Engelse ‘vertalingen’ die Nabokov daar zelf van maakte.

Café Van Wegen, Lange Koestraat 15 – toegang gratis – aanvang 20.00 uur – mét boekenbingo!

Boekhandel Savannah Bay is met een schatkist vol Nabokov boeken aanwezig.

De première van iPoetry Live met: PAULIEN CORNELISSE, TJITSKE JANSEN, MISCHA ANDRIESSEN, e.a

18 november 2009, 20:00 uur, Theater Moira, Utrecht. Meer info/reserveren: www.iPoetry.nl

---------------------------------------------------------------

Woensdag 18 november:

De start van iPoetry Live, nieuw literair theater in Moira Utrecht.

Geniet met een hapje en een drankje van dichters, muzikanten en columnisten in de nachtclubsetting van theater Moira. iPoetry Live presenteert om de twee maanden het beste wat de poëzie te bieden heeft, afgewisseld met muziek van de iPoetry-huisband en een poetryquiz onder leiding van showmaster Alexis de Roode. "We willen van iPoetry Live een podium maken waar je wordt bijgepraat over wat er leeft in de poëzie,' aldus organisator en dichter Hanneke van Eijken. "Wie hebben er belangrijke prijzen gewonnen, wie zijn de grote talenten van nu? Op een leuke manier; met veel muziek, een quizje en elke keer een andere columnist. Het moet een mooie avond uit worden. Moira is daarvoor een schitterende zaal."

Volgende week draagt Paulien Cornelisse voor uit haar bestseller Taal is zeg maar echt mijn ding, zijn er optredens van dichters Tjitske Jansen (Winnares Anna Bijns Poëzieprijs '09) en Mischa Andriessen (Winnaar C. Buddingh'prijs '09), aanstormende talenten Merijn Schipper en Ykwinno Hensen en is er muziek van onze huisband PHINX.

20.00 uur in Theater Moira, Wolvenstraat 10, Utrecht (entree: € 10,00 / €6,00). Kaarten reserveren: www.iPoetry.nl / 030-233 4799.

Nachoem M. Wijnberg - Divan van Ghalib

GEDICHTEN ALS MANKE GRAPPEN


Na de VSB Poëzieprijs winnende bundel Het leven van, die in 2008 uitkwam, ligt er van Nachoem M. Wijnberg weer een nieuwe verzameling gedichten in de schappen van uw boekhandel. Met een snelheid van ongeveer een bundel per jaar produceert de dichter tegenwoordig zijn werk. Dit jaar zag Divan van Ghalib het daglicht. Het is een fors werk: het bevat 150 bladzijden aan dichterlijke tekst.

Net als Wijnbergs vorige bundel, bestaat Divan van Ghalib uit prozagedichten. De vorm van de gedichten is opvallend. Die bestaan niet uit lappen tekst, maar uit een opeenvolging van strofen. In bijna alle alinea's begint een of twee van de middelste regels met een of twee inspringingen of 'tabjes'. Nagenoeg elke strofe is een uitspraak. Die uitspraken zijn eenvoudig en eenduidig. Opvallend is het minimale gebruik van beeldspraak in die strofen.

Regels als repen rafels
De bundel heeft het vooral van het associatieve karakter van de strofen. Dat associatieve karakter leidt vaak tot paradoxale en tegenstrijdige uitspraken, maar het zou te ver gaan te zeggen dat hierdoor de samenhang dreigt te ontbreken. Eerder is het zo dat het mysterie begint, het vorsen naar de psyche en de wereld van de verteller.

Elke zin kun je opvatten als een rafel en regels als repen van rafels. Die rafels maken weer thematische weefsels. Zo is er het weefsel van Ghalib, die in het ene gedicht gisteren gestorven is en in het andere al 100 jaar dood is. Er is het weefsel van de naamloze verteller, die al of niet met Ghalib samenvalt en in een archaïsche vorm van Perzisch dicht. Er is het weefsel van de stad waarin Ghalib woont en het weefsel van de woestijn waarin de verteller zich soms bevindt. Er zijn weefsels uit Oude en Nieuwe Testament. Er is het weefsel van het hedendaagse Israël.

Een of andere reden
Zo lijkt in 'In de Woestijn' zowel een uiteenzetting over de Israëlische muur te lezen als een verre echo van de uittocht uit Egypte. Het daarop volgende gedicht 'Vuur' lijkt een vervormde reflectie van het brandende braambos, wanneer er in de verte 'een vuur brandt, ver weg, een teken dat iets er weer is, een / boom die in brand gestoken is'. Een vervormde reflectie, want het braambos ontstak  maar verbrandde niet toen een engel daarin verscheen. De brandende boom doet evengoed denken aan het conflict in het Midden-Oosten en zelfs aan zomaar een gebeurtenis, waarbij om de een of andere reden een boom in brand gestoken is. Bij Wijnberg weet je het maar net niet.

Je wordt, met andere woorden, steeds op de zachte wijze die het lezen heet, op het verkeerde been gezet. Het is haast of Wijnberg een grap uiteenzet en zwenkt, nog voor hij zelfs maar aankomt bij de pointe; Wijnberg schrijft dichtstukken als manke grappen. Een interessant voorbeeld van Wijnbergs gedichten uit Divan van Ghalib heet 'In de woestijn':

In de woestijn

Ik loop door de woestijn omdat ik toch ergens heen moet;
          ik zag mist toen ik wakker werd, mist in de woestijn - heb je
ooit zoiets gezien?

Als de joden door de woestijn lopen,
          wie gooit er stenen naar hen?

Iemand loopt door de woestijn
          die zo gek is dat hij denkt dat als hij terug kan gaan hij nog
een andere kant kan gaan.

De woestijn is zo smal, er is nauwelijks plaats om langs elkaar heen te
lopen,
          voor mij en een ander die ook niet kan krijgen waar hij naar
verlangt.

Het gevaar van het prozagedicht is dat al te algemene manieren van spreken en schrijven doordringen in de tekst. Ook Wijnberg ontsnapt niet aan dat gevaar, en dat is jammer. Een platitude als 'het is jouw feestje' zou er niet in hoeven voorkomen. Maar, buiten een enkele redactionele vergissing, is Divan van Ghalib een bijzondere bundel.

Gepubliceerd op 8WEEKLY

Essay - Chicklit: vriendinnen onder elkaar

Eigenlijk bestaan ze niet: genres. Op basis van formele uitgangspunten is binnen de  literatuur een onderscheid te maken tussen epiek (verhalende teksten), lyriek (poëtische teksten) en dramatiek (dialogische teksten). Maar als je vanuit een historisch perspectief naar genres kijkt, dan doet deze driedeling de werkelijkheid geweld aan. In de realiteit is er sprake van een grote warboel van literaire verschijningsvormen die voortdurend op elkaar reageren, van vorm veranderen en waarvan er een aantal een poosje dominant is.

Chicklit is zo'n genre. Het is de doorgaans welvarende en hoogopgeleide, in existentieel limbo levende, aanvankelijk ongelukkige dochter van de roman; het nichtje van de streek- en ridderromans; de grote zus van vamp-lit à la Stephany Meyer (de roomverse puberale goth-variant van de Cissy-lectuur). Chicklit is doorgaans geschreven door vrouwen en is bedoeld voor vrouwen. De personages zijn gemiddeld genomen vrouwen rond de dertig – en hebben daar problemen mee. De hoofdpersonages zijn niet perfect, wat hen overigens onderscheidt van het bovengenoemde nichtje. Het plot is doorgaans weinig ambitieus, het betreft meestal vrouwen en hun alledaagse beslommeringen. In de kern draaien die beslommeringen rondom twee thema's: relaties en de identiteit van de hoofdpersoon in verhouding tot haar werk en haar vrije tijd.

Gemakkelijk en vermakelijk
Tot zover is chicklit weinig anders dan andere vrouwenliteratuur. Het verschil zit haar in twee belangrijke elementen. Ten eerste is humor belangrijk: zelfs in ondermaatse chicklit vind je daarvan nog een flauw aftreksel terug. Ten tweede maakt ook de persoonlijke toon van het verhaal de chicklit. De boeken zijn meestal in de eerste persoon geschreven en betrekken op die manier de lezer als een vriendin bij allerhande intimiteiten. Je hoort uit eerste hand de leukste roddels of het getob over juiste keuzes en de hoofdpersoon doorgaat dezelfde twijfels die jijzelf ook wel eens hebt doorgemaakt over 'of die leukerd nou wel de ware is'. Het chicklitverhaal is uiteindelijk jouw verhaal.

Rest nog de haast overbodige aanvulling dat de boeken over het algemeen niet bedoeld zijn (lees: 'gemarket worden') als hoogstaande literatuur. Nee, denk aan de frivole omslagjes van de vrijwel direct in 'mid price' of pocket uitgebrachte wegwerpertjes. Vermaak en afleiding, daar draait het om; er is weinig tijd in de jachtige wereld van de moeder, de yup, de werkeloze, de ploeterende studente of de naar volwassenheid smachtende puber. Het genre is heerlijk voor op het strand, in de trein of voor op dat loze bijbaantje als je weer eens niets te doen hebt. Het is ultiem voor herfstige, van contact verstoken middagen op de bank onder een plaid naast de verwarming, waar je lekker kunt chillen of cocoonen met een kopje warme chocolademelk of kruidenthee en een leuk schaaltje chocolate chip cookies binnen handbereik. Het is gewoon gemakkelijk en vermakelijk.

Mama Jane?
Als moeder van de chicklit wijst men nog wel eens Jane Austen (1775 – 1817) aan, wier uit zes meesterwerken bestaande oeuvre nog veelvuldig gelezen wordt. Hoewel er gelijkenissen zijn tussen Austens literatuur en chicklit, zijn ze niet over een kam te scheren. Zo'n overeenkomst vind je bijvoorbeeld in Pride and Prejudice. Daarin voert Austen Elizabeth Bennet op die haar hoofd breekt over haar liefde voor Darcy. Dit zien we in de chicklit ook vaak terug. Een andere overeenkomst is dat de schrijfster een ironische toon hanteert die het chicklitgenre niet vreemd is. Bovendien kun je beargumenteren dat hoewel de boeken van Austen niet in de eerste, maar in de derde persoon geschreven zijn, haar verteltrant over het algemeen weinig verschilt van haar vermeende kroost. Zowel Austen als veel chicklitschrijvers passen namelijk de vrije indirecte rede toe: uitingen van personages worden daarbij opgeschreven zonder dat ze naar hun personages wijzen (in die gevallen lees je geen aanduidingen als: 'Elizabeth said:'). Bij Austen zijn dit gedachten en uitspraken, bij chicklit kunnen dat ook e-mailtjes zijn die in de lopende tekst worden geschoven.

Het werk van Austen heeft een grote literaire voorsprong op de chicklit. Zij wist met haar boeken een satire te geven op haar tijd, waarin het gangbaar was de waarde van mensen te beoordelen op hun bezit. Noch mag je veronachtzamen dat in haar romans heel consistente, ronde personages voorkomen, waarvan ze respectvol maar genadeloos de 'menselijke 'natuur' blootlegde. Jane Austen gebruikt gepolijste ironie, en haar dialogen tekenen bovendien de karakters van haar personages en hun onderliggende verhoudingen. Tot slot is ze een meester in het beschrijven van complexe scènes, waarin ze veelal terloops de dingen kenbaar maakt die zich op allerlei momenten en plekken afspelen. De kans is klein dat je deze kwaliteiten tezamen in een chicklit vertegenwoordigd ziet. Austen prikkelt niet alleen de lachspieren, noch biedt ze enkel soepel lezende liefdesgeschiedenissen. In tegenstelling tot chicklit-boeken, dringt ze op zeer nauwkeurige manier tot het echte leven door en weet een driedimensionale, invoelbare en waarachtige wereld op te roepen. Chicklit heeft daarbij het nakijken.

Vriendinnen onder elkaar
Hoewel het binnen het chicklitgenre, in tegenstelling tot Austens werk, vooral lijkt te gaan om de gemakkelijk te verteren kost die of 'leuk' (Lisa Jewell, die de eerste prijs won van de 'Melissa Nathan Award for comedy romance') of 'niet leuk' is (Kristin Gore, wier teksten wat onsamenhangend zijn), is binnen het genre natuurlijk sprake van differentiatie. Mansell en Weisberger zijn bijvoorbeeld erg 'abc', voorspelbaar en luchtig, maar een boek als Fantastica (2006) van de Amsterdamse Merel Roze laat je wat ontredderd achter – iets wat je bij literaire werken ook wel eens overkomt. Andere chicklit kan soms op intelligente wijze kritiek leveren op maatschappelijke thema's, zoals de feministische Fay Weldon laat zien. Het genre van de chicklit overstijgt zelfs in enkele gevallen haar prozahorizon: aan het chicklitzenith praalt de chickpoe: poëzie van vrouwen voor vrouwen, met als recent Nederlandstalig voorbeeld: Wietske Loebis, de light verse-dichteres van Cavia's begin september (2008) [of hier].

Zodra je onderscheid kunt maken tussen de verschillende teksten, rijst de vraag hoe je dat onderscheid in de kritiek moet beoordelen. Vergelijk je de verschillen binnen het genre of vergelijk je een chicklit-boek met het algemene literaire corpus? Ik ben geneigd te kiezen voor het eerste: het moet een beetje als vriendinnen onder elkaar. Dit kan dédain en antifeministisch overkomen, omdat je het boek op deze wijze al op voorhand wegzet als 'zo'n chicklit-boek'. Door het ontbreken van een (Nederlandstalige) mannelijke medestander, wordt bovendien het beeld opgeroepen dat hier 'vrouwenboeken' worden afgezet tegen échte literatuur (een mannenbolwerk). Maar het gaat hier niet om feminiene versus de masculiene letteren. Beter is het de vraag te stellen waar haar mannelijke pendant zich ophoudt. Waar is de blokelit die drukke mannen kan vermaken?

Gezien het enthousiasme waarmee uitgeverijen het (commerciële) genre van de chicklit aan haar doelgroep koppelt, is het verspilde moeite – en tegelijkertijd onterecht – om het aan hoge literaire standaarden te meten: daar kan het immers nooit aan voldoen. De vergelijking valt toch negatief uit. De missie van de recensent is drieledig: lezers informeren, het zo objectief mogelijk bekritiseren van de tekst en indien de tekst het waard is het lezen ervan te stimuleren. Wie chicklit met andere genres wenst te vergelijken, zal aan dat laatste waarschijnlijk niet toekomen: daarmee doe je de liefhebbers van chicklit tekort.

Links

Chick Lit Book (internationale website over chicklits)

Chicklit.nl (Nederlandse website over chicklits)

Austen's Power (scriptie van Elsbeth Witt, waarin Jane Austen en chicklit wordt vergeleken)

Gepubliceerd op 8WEEKLY

19 oktober 2009: Woorden bij Van Wegen

UTRECHT - Presentator/dichter Merijn Schipper ontvangt in Café van Wegen op maandagavond 19 oktober om 20.00 uur de literaire fine fleur van Groningen: stadsdichters Rense Sinkgraven en Anneke Claus, literair chroniqueur Herman Sandman, dichter/zanger Jan Glas en ex-Groninger Ruben van Gogh. Stadsdichter Ingmar Heytze komt zijn Utrechtgedicht van de maand oktober voorlezen.

Café van Wegen - Lange Koestraat 15 - 3511 RL Utrecht - 20.00u - toegang gratis - mét boekenbingo!